VOORWOORD

Christophe Peeters
Feestenburgemeester Schepen van Financiën, Feesten, Middenstand en Innovatie

Voor Gentenaars, geboren of ‘aangespoeld’, behoeven de Gentse Feesten geen uitleg noch handleiding. Voor anderen zijn ze evenwel moeilijk te bevatten. We omschrijven de Gentse Feesten vaak als ‘cultureel volksfeest’ of als een van de grootste stadsfestivals van Europa. Ze brengen gekende namen en nieuw talent, zowel professio- nals als amateurs. Ze spreken alle leeftijden en alle lagen van de bevolking aan en zijn niet in één genre te vatten. Er zijn de klok rond activiteiten. Ze zetten gedurende tien dagen een complete historische binnenstad op haar kop. Ze trekken meer dan een miljoen bezoekers. De Gentse Feesten zijn vooral een unieke uiting van de gelaagdheid van onze stad, van het rebelse karakter van de Gentenaars, van het voortdurend zoeken naar vernieuwing binnen een lange traditie, en van de typische Gentse ‘doe-maar-gewoon’-mentaliteit.

EEN RIJKE GESCHIEDENIS

De Gentse Feesten zoals we ze vandaag kennen, zijn niet ontstaan uit het niets. Ze vormen het resultaat van een lange geschiedenis, waarop generatie na generatie heeft voortgebouwd, zonder de wezenskenmerken overboord te gooien. Van paardenrennen en een bal populaire tot Raymond en 10 Days Off is een hele evolutie.

Met dit boek 175 jaar Gentse Feesten en de viering van een jubileum blikken we graag terug maar het is tegelijk ook een moment om vooruit te kijken. De bijzonder snelle evoluties in de samen- leving gedurende het voorbije decennium stellen de Gentse Feesten en de organisatoren in het bijzonder voor een aantal uitdagingen, nu en in de toekomst.

Waar de jaren ‘70 de wederopstanding inhielden, en de jaren 2000 de forse groei, waren de voorbije jaren een tijdperk van zoeken naar een nieuw evenwicht. In het begin van het huidige decennium dreigden aanhoudende klachten en zelfs mogelijke rechtszaken tegen de Gentse Feesten door ontevreden centrumbewoners de toekomst te hypothekeren.

Door een aantal kleine, maar structurele ingrepen, zoals het verschuiven van de Feesten- periode met een dag, het beperkt inperken van de einduren voor versterkte muziek, het invoeren van gratis publiek sanitair, en het handhaven van de geluidsnormen door een permanente monitoring, zijn we er in geslaagd het aantal klachten tot quasi nihil te herleiden. Het evenwicht tussen levendige Feesten en een leefbare woonomgeving, is momen- teel hersteld, maar blijft precair. Gentenaars, en zeker de meeste centrumbewoners, sluiten hun Feesten in hun hart, maar een goede dialoog en regelmatige bijsturing zullen nodig blijven.

DUURZAAMHEID TROEF

De Gentse Feesten hebben ook nog een weg af te leggen inzake duurzaamheid. Het overschakelen op herbruikbare bekers zorgt voor een forse afname van zwerfvuil. Maar inzake energie, of het groeiende probleem van de blikjes, ligt nog een grote opportuniteit open. Ook de aankleding van de Feestkernen en de pleinen in het algemeen, zodat de Gentse Feesten beter aansluiten bij onze historische monumenten, verdient meer aandacht.

De Gentse Feesten zullen zich de komende jaren moeten (her)positioneren in een landschap waar er stilaan bijna elk weekend tijdens de zomer twee festivals plaatsvinden. De digitalisering en de opkomst van sociale media zijn volop bezig, maar wat de invloed zal zijn van virtual en augmented reality is momenteel niet te voorspellen.

VEILIG FEESTEN

Veiligheidsissues zijn niet meer weg te denken, zeker niet bij een aanhoudend (latente) terreur- dreiging, zoals we die de laatste jaren kennen. Dankzij een goede samenwerking tussen de organisatoren, de stadsdiensten en onze hyperprofessionele hulp- en veiligheidsdiensten (die overigens ook meedenken in de organisatie van ‘hun’ Gentse Feesten), zijn we er in geslaagd om door te feesten, bijna zonder dat de bezoekers iets hoefden te merken van de nochtans strenge en aanwezige veiligheidsmaatregelen.

Al deze uitdagingen vergen een nieuwe organisatiestructuur, onder leiding van de Stad, maar waarin ook organisatoren vertegenwoordigd zijn. Deze structuur kan overigens ook nuttig zijn voor andere grote evenementen, zoals OdeGand en het Lichtfestival. In de volgende jaren kunnen we overigens ook de vraag over de toewijzing van de Feestkernen niet meer ontlopen. Het kan niet de bedoeling zijn de Gentse Feesten uit te besteden aan één grote organisator, omdat zoiets de lokale binding, de spontaniteit en het karakter van de Gentse Feesten onherroepelijk zou beschadigen.

VERNIEUWEN

 

Maar als we geen bijkomende Feestkernen willen, precies om dat moeilijke evenwicht in de stad te bewaren, moeten er andere manieren gevonden worden om vernieuwing toe te laten. De laatste grote vernieuwingsgolf, nu 15 jaar geleden, kon nog gebruik maken van locaties waar voorheen niets of weinig gebeurde, zoals de Graslei, het Sint-Baafsplein, de Beestenmarkt en later de Kouter. Die mogelijkheid is er nu niet meer.

Ook de invoering van een gemeenschappelijk cashless betalingssysteem staat op korte termijn op de agenda. De snelle technologische ontwikkelingen in de financiële sector hebben momenteel nog geen gestandaardiseerd en handig systeem opgeleverd, maar dat zal er ongetwijfeld snel zijn. Aan een dergelijk systeem kunnen ook allerlei voordelen en acties worden gekoppeld om trouwe bezoekers te belonen.

VOOR ALLEN

De betaalbaarheid van de Gentse Feesten stond de voorbije jaren reeds onder druk, en die druk zal de komende jaren steeds meer toenemen, door stijgende artistieke en organisatiekosten.
De subsidies vanuit de Stad werden stelselmatig verhoogd, maar men kan niet onbeperkt kijken in de richting van de belastingbetaler. De hogere opbrengsten van de veiling van eetstanden en de inkomsten van tijdelijke terrassen zorgen er mee voor dat wie de lusten van de Gentse Feesten krijgt, ook bijdraagt in de organisatiekost. Maar dat zal niet volstaan.

Samenwerken met de organisatoren om enkele ‘globale’ sponsors te vinden voor de ganse Gentse Feesten, is dan ook een van de weinige opties die overblijven, evenals het zoeken naar Vlaamse en Europese middelen. In ieder geval kunnen en mogen de Gentse Feesten nooit betalend worden voor de bezoekers.

PLEZIER BOVEN ALLES

Professionalisering betekent niet minder plezier, of het stadsbestuur dat de programmatie bepaalt. Het betekent wel evolueren en beseffen dat de Gentse Feesten een grote en bijzondere manifestatie is geworden, met een internationaal karakter. Die kan je vandaag niet organiseren met de principes en structuren van 50 jaar geleden. Zo zien we nu al dat de verdeling van de subsidies op een transparante manier via een onafhankelijke jury veel twijfel en naijver heeft weggenomen.

Het Gentse karakter en de aandacht voor het kleinschalige en vooral dan het volks- en amateurtoneel zijn minstens even belangrijk. Precies dat Gentse is de peper en zout voor de Gentse Feesten, en vermijdt dat ze een festival worden van dertien in een dozijn. De ondersteuning voor deze kleinschalige projecten is de voorbije vijf jaar maar liefst vervijfvoudigd, maar de teloorgang van het Gents bij jongere generaties vormt mogelijkerwijze een bedreiging.

175 JAAR JONG

De voorbije vijf jaar hebben we afscheid genomen van enkele Founding Fathers van de moderne Feesten, niet in het minst van Walter De Buck en Eli de Rijck. Anderen, zoals Guido De Leeuw, gaan stilaan met pensioen. Een halve eeuw na de her- stichting is dat niet onlogisch. Het zal dus aan een nieuwe generatie zijn om een nieuwe laag te leggen op de lange traditie van de Gentse Feesten, net zoals de vorige generaties dat consequent hebben gedaan. Zij zullen vooral de ruimte moeten krijgen om dit te doen met hun eigen inzichten.

Dat is immers het echte verhaal van 175 jaar Gentse Feesten: opeenvolgende generaties actieve en betrokken Gentenaars, die uit liefde voor hun stad telkens weer nieuwe schakels hebben gesmeed aan een lange keten.

De voorbije zes jaar heb ook ik daaraan, als Feestenburgemeester, mijn bescheiden bijdrage mogen leveren, op een uiterst boeiend scharniermoment in de geschiedenis van onze stad en haar Gentse Feesten. Als Gentenaar sinds generaties, geboren en opgegroeid onder de Belforttoren, is dit een hele eer. Dat de Gentse Feesten fel veranderd zijn sinds mijn vroegste herinneringen er aan, toen ik in de jaren ‘80 met mijn ouders en grootouders mijn eerste indrukken opdeed, staat buiten kijf. De nostalgie is er, maar zonder heimwee naar een geïdealiseerd verleden. Ik ben er namelijk van overtuigd dat het beste voor de Gentse Feesten nog moet komen.

Gent, mei 2018